Öz Yönetim Etkinlikleri Dokümanı
Etkinlikler hakkında detaylı bilgi için dokümanı indirebilirsiniz.
Dokümanı İndir
Öz Yönetim Nedir?
Öz yönetim, bireyin kendi duygularını, düşüncelerini ve davranışlarını bilinçli şekilde düzenleyebilme, hedeflerine yönelik kararlı biçimde ilerleyebilme ve zorluklar karşısında uygun baş etme stratejileri kullanabilme becerisidir. Sosyal ve duygusal öğrenme alanında (CASEL, 2020) öz yönetim; öz denetim, öz disiplin, stres yönetimi, hedef belirleme, motivasyon ve sorumluluk alma gibi alt bileşenleri içerir.
Bu beceri sayesinde öğrenciler; yoğun duygularla karşılaştıklarında duygusal tepkilerini kontrol edebilir, engeller karşısında esneklik ve dayanıklılık gösterebilir, davranışlarının sonuçlarını değerlendirerek sağlıklı seçimler yapabilir. Araştırmalar, güçlü öz yönetim becerilerinin akademik başarı, psikolojik iyi oluş ve sosyal ilişkiler üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.
ETKİNLİK 1: Duygularımın Trafik Işığı
Sınıf Düzeyi / Hedef Grup:
11–14 yaş
Süre:
40 dakika
Amaç / Kazanımlar:
- Öğrenciler duygularını tanır ve ifade eder.
- Duygusal yoğunluk durumlarında uygun tepkiler geliştirmeyi öğrenir.
- Öz denetim becerisi gelişir.
Materyaller:
- Kırmızı, sarı, yeşil kartonlar
- Kalem, kâğıt
Uygulama Adımları:
- Öğretmen tahtaya kırmızı karton, sarı karton ve yeşil kartonu yapıştırır. Öğrencilere "Trafik ışıkları duygularımız olsaydı, neyi temsil ederdi?" sorusunu yöneltir.
- Öğrencilerle birlikte "Kırmızı: Durdur (yoğun duygu)", "Sarı: Düşün (karar aşaması)", "Yeşil: Devam et (sakin, kontrollü durum)" şeklinde tanımlama yapılır.
- Örnek duygular tahtaya yazılır (mutlu, üzgün, öfkeli, kaygılı vb.). Öğrenciler duygularını trafik ışığı renklerindeki kartonlara yazar.
- Küçük gruplarda, örnek durumlar üzerinden hangi renk aşamasında olduklarını tartışırlar.
- Her öğrenci "Zor bir durumda sakin kalmak için ne yapabilirim?" sorusuna kısa cevap yazar.
Değerlendirme:
Öğrencinin duygu farkındalığı ve uygun tepki geliştirme becerisi gözlemlenir.
Yansıtma (Refleksiyon):
- "Bugün hangi renk bendim?"
- "Bir dahaki sefere hangi renkte olmak isterim?"
ETKİNLİK 2: Hedef Pusulam
Sınıf Düzeyi / Hedef Grup:
11–14 yaş
Süre:
40 dakika
Amaç / Kazanımlar:
- Kısa ve uzun vadeli hedef belirler.
- Hedefe ulaşmak için adım planı yapar.
- Öz disiplin ve sorumluluk bilinci geliştirir.
Materyaller:
- Hedef pusulası şablonu (amaç, adımlar, engeller, destekler alanı)
- Renkli kalemler
Uygulama Adımları:
- Giriş (5 dk): "Bir hedefe ulaşmak için neler gerekir?" tartışması yapılır.
- Uygulama (20 dk): Öğrenciler kendi hedeflerini belirler ve pusulaya yazar.
- Eş Paylaşımı (10 dk): Öğrenciler hedeflerini birbirine anlatır.
- Kapanış (5 dk): Öğretmen özetler: "Her hedef, küçük adımlarla başlar."
Değerlendirme:
Öğrencinin hedef belirleme, adım planı oluşturma becerisi incelenir.
Yansıtma:
- Hedefime ulaşmak için ilk adımım ne olacak?
- Engeller karşısında ne yapabilirim?
ETKİNLİK 3: Duygu Dalgalarım
Sınıf Düzeyi / Hedef Grup:
11-14 yaş
Süre:
40-50 dakika
Amaç / Kazanımlar:
- Öğrencilerin duygularını fark etme ve tanımlama becerilerini geliştirmek
- Duyguların yoğunluğunu gözlemleme ve yönetme becerisi kazandırmak
- Öz-yönetim stratejilerini uygulayarak duygusal dengeyi sağlamayı öğrenmek
- Empati ve sosyal farkındalık gelişimini desteklemek
Materyaller:
- Büyük A3 veya A4 kağıt (veya dijital çizim aracı)
- Renkli kalemler / markerlar
- Duygu kartları (isteğe bağlı)
Uygulama Adımları:
1. Giriş (5 dk)
- Öğrencilere dalgaların yükselip alçalması gibi duyguların da yoğunlukları olduğunu anlatın.
- "Duygu Dalgaları" kavramını tanıtın: küçük dalgalar = hafif duygular, büyük dalgalar = yoğun duygular.
2. Duygu Haritası Oluşturma (10 dk)
- Her öğrenci kendi "Duygu Dalga Haritasını" çizer: yatay eksen = gün / zaman, dikey eksen = duygunun yoğunluğu (1-10).
- Gün boyunca hissettikleri farklı duyguları işaretleyip, dalga formunda gösterirler.
3. Duyguların Tanımlanması (10 dk)
Öğrenciler dalgaları farklı renklerle boyayarak hangi duyguların olduğunu gösterir:
- Kırmızı: öfke / korku
- Sarı: kaygı / kararsızlık
- Yeşil: sakinlik / mutluluk
Her dalga için kısa not yazabilirler: "Bu duyguyu neden hissettim?"
4. Öz-Yönetim Stratejileri Belirleme (10 dk)
- Öğrenciler dalgaların zirve yaptığı noktaları belirler ve "Bu duyguyu nasıl yönetebilirim?" sorusuna cevap bulur.
- Örnek stratejiler: derin nefes almak, kısa bir mola vermek, bir arkadaşla konuşmak, olumlu düşünce oluşturmak.
5. Paylaşım ve Tartışma (5-10 dk)
- Öğrenciler isteğe bağlı olarak duygularını ve stratejilerini küçük gruplarda paylaşır.
- Öğretmen, paylaşım sırasında öğrencileri cesaretlendirir ve empati kurmalarını sağlar.
Yansıtma / Refleksiyon:
Öğrencilere şu sorular sorulur:
- Bugün hangi duygularımın dalgalarını çizdim?
- Duygularımı yönetmek için hangi stratejileri kullandım?
- Bir dahaki sefere dalga zirvelerini daha iyi yönetmek için ne yapabilirim?
Öğretmene Yönelik Yönerge:
- Öğrencilerin kendilerini yargılamadan ifade etmelerine izin verin.
- Duyguların doğru veya yanlış olmadığını vurgulayın.
- Küçük dalga / büyük dalga kavramını somut örneklerle açıklayın (örneğin, günlük yaşamdan durumlar).
- Her öğrenciyi cesaretlendirin; özellikle paylaşımda mahcup olan öğrencileri destekleyin.
ETKİNLİK 4: "Dur, Nefes Al, Devam Et" (DND Tekniği)
Sınıf Düzeyi / Hedef Grup:
11-14 yaş
Süre:
40 dakika
Amaç / Kazanımlar:
- Stresli ya da öfkeli anlarda öz kontrol sağlar.
- Duygusal tepkilerini erteleyebilir.
- Öz düzenleme stratejilerini uygular.
Materyaller:
- "DND kartı" (Dur – Nefes al – Devam et)
- Kısa senaryo kartları
- Tahta veya pano
Uygulama Adımları:
- Giriş (5 dk): "Bir anda sinirlendiğinizde ne yaparsınız?" sorusuyla sohbet.
- Teknik Tanıtımı (10 dk): Öğretmen DND tekniğini açıklar.
- Uygulama (15 dk): Gruplara küçük senaryolar dağıtılır, DND'yi uygulayarak çözüm önerisi üretirler.
- Sunum (5 dk): Gruplar çözümlerini paylaşır.
- Kapanış (5 dk): DND kartları sınıfta görünür bir yere asılır.
Öğretmene Yönerge:
- Sınıfta duygusal güvenliği sağlayın.
- DND'nin bir "ceza" değil, öz kontrol aracı olduğunu vurgulayın.
- Uygulama sonrası öğrencilerle bireysel olarak pekiştirme yapabilirsiniz.
